IMG_0712-poradnia.JPG_1

Wczesne Wspomaganie Rozwoju

      Od roku 2008 w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Drezdenku istnieje Wczesne Wspomaganie Rozwoju. Od lat pracownicy, dyrektor Poradni oraz rodzice dzieci niepełnosprawnych marzyli o wielospecjalistycznej pomocy, która odbywałaby się na terenie Drezdenka. Udało się to dzięki wytrwałym działaniom ówczesnej pani Dyrektor Mirosławy Jankowskiej oraz zgodzie władz powiatu strzelecko-drezdeneckiego.
JAK PRACUJEMY
Zgodnie z rozporządzeniem Ministerstwa Edukacji Narodowej wczesnym wspomaganiem rozwoju mogą być objęte dzieci od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole. Aby korzystać z pomocy rodzice powinni posiadać opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wydaną przez poradnię oraz złożyć wniosek
o zorganizowanie wczesnego wspomagania rozwoju. Na terenie naszej poradni dzieci i rodzice mogą korzystać z pomocy rehabilitanta, pedagoga, logopedy i psychologa. Zajęcia prowadzone są w formie indywidualnej oraz grupowej w oparciu o indywidualne programy wczesnego wspomagania rozwoju. W ramach spotkań grupowych rodzice mogą skorzystać z zajęć prowadzonych metodą Weroniki Sherborne, Metodą Dobrego Startu a także z grupy wsparcia dla rodziców dzieci niepełnosprawnych. Natomiast w toku indywidualnej terapii wykorzystywane są: terapia neuropediatryczna wg koncepcji NDT Bobath, metoda Pato, neuromotoryczna terapia ustno-twarzowo według R. Castillo-Moralesa, symultaniczno-sekwencyjna J. Cieszyńskiej oraz integracji sensorycznej.
Opisując Wczesne Wspomaganie Rozwoju, należy, w sposób teoretyczny, przybliżyć metody stosowane przez naszych terapeutów, począwszy od rehabilitantów, przechodząc do pedagogów, logopedów i psychologów. Bardzo istotne jest podkreślenie znaczenia wielorakiego oddziaływania terapeutycznego na rozwój ludzkiego mózgu, dzięki jego plastyczności.
RUCH
Ruch jest podstawą funkcjonowania ludzkiego organizmu. Aby nasze dzieci osiągały kolejne etapy w rozwoju ruchowym wykorzystywana jest jedna z wiodących metod terapii neurofizjologicznych czyli NDT Bobath. Metoda, a ściślej – terapia wg koncepcji NDT Bobach – została opracowana przez Karla (neurologa) i Bertę (fizjoterapeutkę) Bobath w latach pięćdziesiątych XX w., a następnie zmodyfikowana przez pediatrę Elizabeth Koeng i fizjoterapeutkę Mery Quinton, uzyskując miano koncepcji NDT-Bobath, która jest ciągle unowocześniana zgodnie z postępem wiedzy medycznej.
Rozwój każdej czynności ruchowej wymaga właściwej integracji sensomotorycznej, a więc scalenia informacji zmysłowej z aktywnością motoryczną. Poprzez stosowanie odpowiednich wspomagań uczy się dziecko – toruje – wyzwalania i wykorzystywania przez nie ruchów czynnych, hamując ruchy nieprawidłowe i normalizując napięcie mięśniowe.
Działanie to prowadzi do kształtowania prawidłowego mechanizmu antygrawitacyjnego, na który składają się trzy zasadnicze elementy: napięcie posturalne, prawidłowa organizacja unerwienia reciprokalnego oraz prawidłowa koordynacja wzorców posturalnych i motorycznych. Kluczową rolę w rozwoju mechanizmu antygrawitacyjnego odgrywa rozwój napięcia posturalnego, które jeśli jest prawidłowo ukształtowane, jest wystarczająco wysokie aby przeciwstawić się sile grawitacji (stabilizacja), a zarazem wystarczająco niskie, aby umożliwić poruszanie się (mobilność). Jest to proces dynamiczny przebiegający zgodnie z tempem dojrzewania struktur mózgu. Prawidłowy mechanizm antygrawitacyjny obejmuje zasadniczo dwa podstawowe typy automatycznych reakcji postawy – reakcji nastawczych i równoważnych. Mechanizm antygrawitacyjny zaczyna kształtować się praktycznie od chwili narodzin, w ramach rozwoju psychomotorycznego (głównie w pierwszym roku życia) i przebiega zgodnie z jego prawami.
Proces nabywania i doskonalenia czynności ruchowych ma więc cechy uczenia się sensomotorycznego – tzw. edukacja sensomotoryczna.
Strategia postępowania terapeutycznego wg koncepcji NDT-Bobath oparta jest na wnikliwej analizie problemu klinicznego, precyzyjnej ocenie rozwoju zarówno psychomotorycznego jak i potencjału rehabilitacyjnego. Wszystkie ruchy dziecka muszą być kontrolowane rękami terapeuty. Podstawowym celem usprawniania neurorozwojowego jest wykształcenie prawidłowego mechanizmu antygrawitacyjnego, w oparciu o prawidłowe odruchy postawy (nastawcze i równoważne), umożliwiającego najpierw zdobycie i rozwój wzorców posturalnych i motorycznych, a następnie właściwe przystosowanie ich do czynności funkcjonalnych życia codziennego
Drugą z metod jest usprawnianie w systemie Pato – metoda kierowanego nauczania. Twórcą metody był węgierski lekarz i pedagog. W 1947r. utworzył w Budapeszcie Instytut Osób Niepełnosprawnych Ruchowo. Metoda służy usprawnianiu dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Obejmuje ona nie tylko postępowanie usprawniające, ale jest też interdyscyplinarną metodą ukierunkowaną bardziej na kształtowanie samodzielności dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym i zdolności do uczestniczenia w życiu społecznym, niż na neurologiczną terapię indywidualną. Usprawnianie ruchowe łączy się z intensywnym oddziaływaniem pedagogicznym. Istotnym wyróżnikiem jest również praca w grupie, która oddziałuje na proces uczenia się. Jedynym kryterium do rozpoczęcia terapii jest zdolność rozumienia i spełniania przez dziecko poleceń. Do pracy wykorzystuje się specjalnie skonstruowane stoły, krzesełka, drabinki. Conductive education wychodzi z założenia, że każde dziecko stanowi nierozłączną całość (fizyczną, intelektualną i uczuciową) – a to wymaga kompleksowego podejścia, z naciskiem na rozwój mocnego poczucia własnej wartości.
Metodą grupową jest metoda Weroniki Sherborne. W naszej placówce rodzice i dzieci mają możliwość spotykania się właśnie podczas tych zajęć. Metoda jest oparta na ruchu – ruchu, który zaspokaja potrzebę bliskości. W naturalnych warunkach u zdrowych dzieci potrzeba ta zaspokajana jest podczas kontaktów z dorosłymi, które wywodzą się z tak zwanego baraszkowania, pojawiającego się we wczesnym dzieciństwie. Tutaj stworzyła system terapeutyczny. Genialność tej metody polega na jej prostocie i naturalności. Podstawowe założenia metody to rozwijanie przez ruch świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego, świadomość przestrzeni i działania w niej oraz dzielenie przestrzeni z innymi i nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu. Stąd kontekst ruchowy ściśle łączy się z poznawczym, emocjonalnym i społecznym. Całe zajęcia przebiegają w miłej, pełnej radości atmosferze. To tutaj dzieci poznają swoje części ciała, są w bliskim kontakcie z podłożem, rodzicem i innymi uczestnikami zajęć. To, na tych zajęciach widzimy, jak ruch, muzyka i wzajemna bliskość sprawia, że nasze dzieci, mimo wielości swych problemów, są takie same i mają takie same potrzeby, jak inne dzieci, z tą różnicą, że dla dzieci z Wczesnego Wspomagania to my, dorośli – rodzice i terapeuci – musimy stworzyć warunki do zaspokojenia owych potrzeb. A to jest niezbędnym elementem dalszego rozwoju naszych podopiecznych.
Kolejną z metod grupowych jest Metoda Dobrego Startu. Na terenie poradni, dla dzieci młodszych wykorzystywany jest program „Piosenki do rysowania”. Zajęcia bazują na krótkiej tematycznie dobranej piosence, która ściśle łączy się z określonym znakiem graficznym. I w tej metodzie mamy do czynienia z wielozmysłową stymulacją, ponieważ ucząc się słów piosenki i ją utrwalając, wykorzystujemy ruch, tzn. taniec, podskoki, poklepywanie po woreczkach z grochem czy oklepywanie określonych części ciała. Ćwicząc dany wzór graficzny, robimy to na dużym formacie, kreślimy palcem, potem wyklejamy i samodzielnie odtwarzamy, czy to kredą na tablicy, palcem na tackach z ryżem, czy u kolegi, koleżanki na plecach. Poza tym nasze znaki graficzne nie mogą pozostać czarne i nudne, dlatego są wyklejane z zastosowaniem kolorowego papieru, plasteliny, grochu, styropianu, itd. Godzina zajęć mija nam bardzo szybko, gdyż ponownie towarzyszy nam ruch, działanie i śmiech. Pogodny nastrój zostaje z nami na dłużej, czego dowodem są dzieci, które wracając z zajęć, nadal podśpiewują poznaną na zajęciach piosenkę. Zajęcia rozwijają zatem dodatkowo pamięć i wzbogacają słownictwo.

ZMYSŁY
Kolejna metoda zwana Integracją Sensoryczną, mówi nam, że informacje odbierane ze świata docierają do nas poprzez zmysły. Zwykle nie jesteśmy świadomi zachodzących procesów, gdyż odbywają się one w obrębie ośrodkowego układu nerwowego na poziomie podświadomości. Wszyscy jesteśmy świadomi występowania i działania zmysłu smaku, węchu, wzroku oraz słuchu. Ale większość z nas nie zdaje sobie sprawy, że nasz układ nerwowy odbiera i rejestruje informacje, płynące z dotyku, ruchu, siły grawitacji oraz pozycji ciała. Tak jak oczy rejestrują informacje wzrokowe i przekazują je do mózgu w celu ich zinterpretowania, tak wszystkie pozostałe zmysły posiadają receptory odbierające bodźce i przekazujące je do mózgu. Komórki, znajdujące się w skórze, przekazują informacje dotyczące lekkiego dotyku, bólu, temperatury oraz nacisku. Struktury w uchu wewnętrznym rejestrują ruch oraz zmiany pozycji głowy. Odpowiednie struktury mięśni, stawów oraz więzadeł warunkują świadomość pozycji ciała. Zmysł dotyku, zmysł przedsionkowy oraz proprioceptywny zaczynają funkcjonować w bardzo wczesnym etapie życia, nawet podczas życia płodowego. Działania tych podstawowych zmysłów są ściśle ze sobą powiązane i w trakcie rozwoju tworzą połączenia z innymi zmysłami w obrębie mózgu. To wzajemne na siebie oddziaływanie różnych zmysłów jest złożone i niezbędne do prawidłowej interpretacji sytuacji i wykonania odpowiedniej reakcji. Gdy jakakolwiek z informacji, docierającej ze środowiska, jest nieprawidłowo przetwarzana dochodzi do tzw. zaburzeń integracji sensorycznej. Wtedy też spotykamy się z dziećmi z obniżonym lub podwyższonym progiem pobudliwości.
Jedną z metod w pracy logopedy jest neuromotoryczna terapia ustno-twarzowo według R. Castillo-Moralesa, której założeniem jest to, że kompleks ustno-twarzowy jest powiązany z całym ciałem, tzn. zmiana postawy ciała wpływa na motorykę twarzy. Wynika to m.in. z połączenia czaszki z kręgosłupem, a także z połączenia żuchwy i kości gnykowej przez różne łańcuchy mięśniowe z obręczą barkową, a pośrednio z obręczą miednicy. Dlatego terapia ta współdziała z terapią ruchową całego ciała. Podczas samej terapii zwraca się baczną uwagę na ułożenie ciała, oparcie stóp na podłożu, żeby doprowadzić do wczesnej pionizacji. Terapia ta wspiera proces wyprostu, a także poruszania się. Zapobiega wtórnym patologiom, poprzez wczesne oddziaływanie terapeutyczne. Wspomaga rozwój spostrzegania,np. słyszenia, widzenia i czucia. Motywuje do samodzielności w jedzeniu, piciu, poruszaniu się oraz komunikowaniu się. Oprócz powyższego założenia, metoda Castillo Moralesa bazuje na znajomości anatomii czynnościowej kompleksu ustno – twarzowego. Znając anatomię twarzy, a także funkcje poszczególnych mięśni i zależności między nimi, można oddziaływać na określone strefy motoryczne, wywołując pożądaną odpowiedź mięśni. Warto uświadomić sobie, jak wiele różnych mięśni bierze udział w procesie mowy: mięśnie oddechowe i klatki piersiowej, mięśnie kontrolujące ustawienie głowy, mięśnie twarzy i jamy ustnej.
PERCEPCJA
Symultaniczno-sekwencyjna metoda Jagody Cieszyńskiej jest skutecznym sposobem nabywania umiejętności czytania ze zrozumieniem. Wykorzystuje wiedzę o sekwencyjnych zdolnościach lewej półkuli mózgowej przy równoczesnym korzystaniu z symultanicznych sposobów przetwarzania bodźców językowych półkuli prawej.
Wszystkie zadania, opierające się na pracy prawej półkuli mózgowej (globalne rozpoznawanie samogłosek, wyrażeń dźwiękonaśladowczych, rzeczowników w mianowniku), mają na celu wzbudzanie motywacji dziecka do nauki czytania oraz przeprowadzane są w taki sposób, aby jak najszybciej przejść do czytania analityczno–sekwencyjnego, lewopółkulowego.
SPOTKAJMY SIĘ
Rodzice dzieci, objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, mają możliwość uczestniczenia w grupie wsparcia. Zajęcia prowadzone są przez psychologa. Podczas nich omawiane są bieżące problemy z jakimi borykają się rodzice dzieci objętych Wczesnym Wspomaganiem Rozwoju. Opiekunowie mają również okazję omówić postępy, jakie przynosi terapia oraz pochwalić się sukcesami swoich pociech.
W poradni organizowane są również spotkania z okazji Bożego Narodzenia oraz Dnia Rodziny. Wtedy też rodzice, dzieci oraz terapeuci mają czas na swobodne rozmowy i dzielenie się uwagami na temat rozwoju dzieci i przede wszystkim ich postępów. Towarzyszy temu część artystyczna – w ostatnim czasie odwiedziły nas parokrotnie przedszkolaki z Przedszkola Publicznego w Drezdenku z przygotowanymi występami, a także mieliśmy okazję wysłuchać pięknych utworów fletowych zespołu muzyki dawnej „Flauto Dolce”, pod kierunkiem Adama Deneki.

      Działania we wczesnym wspomaganiu rozwoju co roku poddawane są ewaluacji, stąd wiemy, że poziom prowadzonych przez nas zajęć zaspokaja potrzeby naszych podopiecznych i ich rodziców. Wielorakość oddziaływań ma wymiar ogólnorozwojowy. Dobór odpowiednich metod na danym etapie rozwojowym dziecka daje mu szansę na rozwijanie tych struktur w obrębie centralnego układu nerwowego, które u dzieci z prawidłowym rozwojem prawdopodobnie nigdy by nie były wykorzystane. Ta umiejętność tworzenia się nowych połączeń zwana jest plastycznością mózgu. Przy intensywnej stymulacji oraz odpowiednio dobranych metodach, w mózgu dziecka tworzą się nowe, nietypowe połączenia, które pozwalają na przywrócenie utraconych funkcji lub powstanie nowych. Stąd czasami to, co nam wydaje się niemożliwe, dla naszych dzieci jest realne do osiągnięcia i jest siłą napędową do dalszej pracy zarówno dla dzieci, jak i ich rodziców oraz dla nas – terapeutów.

Zespół Wczesnego Wspomagania Rozwoju
Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w Drezdenku

Brak komentarzy

ZOSTAW KOMENTARZ

POPULARNE