wicestarosta strzelecko-drezdenecki Wiesław Pietruszak

Samorząd jako wartość

      W bieżącym roku mija 15 lat od reformy samorządowej ustanawiającej samorząd powiatowy i wojewódzki, a w roku przyszłym będziemy obchodzić 25-lecie samorządu gminnego. Kiedy w roku 1990 rząd Tadeusza Mazowieckiego wprowadzał reformę ustanawiającą samorząd gminny, większość z tzw. centrali uważała, że to nie ma sensu, że ci na dole raczej nie należą do roztropnych i nie powinno się przekazywać im pieniędzy i majątku. Innego zdania byli twórcy reformy, włącznie z profesorami: Jerzym Regulskim i Michałem Kuleszą. Uważali, że przekazanie do gmin pewnych uprawnień i pieniędzy oraz majątku nie pozwoli na procesy patologiczne, a wydatki będą bardziej racjonalne. Czas szybko pokazał zasadność tych przypuszczeń. Okazało się, że w ciągu niespełna dwóch lat wydatki i inwestycje kreowane przez gminy przynoszą poprawę sytuacji. Wybudowano wodociągi, oczyszczalnie ścieków, drogi, chodniki. Obliczono, że gdyby te inwestycje były prowadzone centralnie, ich koszt byłby o ponad 50 proc. wyższy, a czas realizacji o wiele dłuższy.

      Niezmiernie ważnym efektem jest współuczestnictwo mieszkańców w najważniejszych procesach zachodzących w ich małych ojczyznach. Oczywiście, jest to proces, ale przecież nie od razu Rzym zbudowano. Pewne zjawiska widoczne są w Polsce w kontekście wydarzeń na Ukrainie, która zdobyła niepodległość rok po nas. Tam nie stworzono samorządu, nie przeprowadzono reform finansowych i zaniechano wiele procesów pozwalających obywatelom na współtworzenie kraju. W efekcie dziś wielu nie identyfikuje się z tym krajem. Może to wielka polityka, ale składa się z sumy małych wydarzeń. Chciałbym jednak skupić się na powiecie, który istnieje od 15 lat i przejął głównie zadania byłego rejonu. Dodatkowo przekazano mu szkolnictwo średnie i drogi powiatowe. Reforma ta nie została ukończona, gdyż w założeniach powiat miał zostać wyposażony w dochody własne i majątek własny. Ustawy wspierające ten szczebel samorządu miały wejść po roku 2000, gdy praktyka pokaże rzeczywiste zapotrzebowania finansowe. Tymczasem nic takiego się nie wydarzyło, mimo ciągłego wołania Związku Powiatów Polskich o dotrzymanie obietnic przez rządzących, a przecież w ciągu ostatnich 15 lat rządziły wszystkie partie. Więcej! Powiaty obarczono długami za szpitale, które finansuje państwo. Przerabialiśmy to ponad dziesięć lat, gdy drezdenecki szpital każdego roku zadłużał się na ponad 4 miliony złotych, a suma niedociągnięć w tej placówce spadła na samorząd, zaś po przekształceniu nadal jest spłacana przez powiat. Oczywiście, w powiecie strzelecko-drezdeneckim różne gminy widzą to inaczej. W czerwcu bieżącego roku w czasie sesji w Zwierzynie zaatakowano mnie, dlaczego na zadania związane ze szpitalem (w tym głównie długi) wydaliśmy łącznie ponad 40 mln zł? Dlaczego tych pieniędzy nie wydaliśmy na budowę dróg i mostów, które są zadaniem własnym powiatu? Nie będę tu wnikał w błędy związane z finansowaniem służby zdrowia, bo to zupełnie inna historia, choć niestety czkawką odbiła się na kondycji finansowej powiatu. Gdyby udało się o 40 mln zł powiększyć programy ministerstwa komunikacji i projekty unijne, wówczas raczej nie byłoby dyskusji o stanie dróg powiatowych. Zarzut wobec szpitala nazwałem „tanią demagogią”. Może zbyt mocno, ale tu pozwolę sobie na uzasadnienie tej opinii. U podstaw tworzenia powiatów określono, że ma to być twór liczący minimum pięć gmin, tyleż instytucji (policja, straż pożarna, sanepid, sąd, szpital) i 50 tysięcy mieszkańców. Te instytucje miały leżeć w promieniu około 30 kilometrów od mieszkańca. Nasz powiat jest modelowy, dlaczego więc my mielibyśmy być pozbawieni opieki szpitalnej? Nieżyjący już profesor Kulesza napisał artykuł, w którym wyraził się niezmiernie ostro o działaniach tzw. centrali. Widząc coraz to większe odbieranie pieniędzy powiatom, napisał, że „teren stepowieje”. To prawda. Widać to po subwencji drogowej. Powiaty na jeden kilometr otrzymują 1500 zł, a drogi krajowe minimum 150 tys. zł. Nam ma to starczyć na wszystkie sprawy związane z utrzymaniem zimowym, budową dróg, mostów i utrzymaniem zieleni, natomiast krajówce tylko na letnie i zimowe utrzymanie dróg. Dla uzmysłowienia wielkości subwencji drogowej dla powiatów podam, że w roku 2013 otrzymaliśmy 320 tys. zł na utrzymanie 213 kilometrów, a to starczyłoby na wybudowanie 1 metra obwodnicy Warszawy lub Krakowa. Cytowany prof. Kulesza uszczypliwie dodał, że za 20-30 lat będziemy tworzyć programy celem rewitalizacji prowincji. Piszę o tym z pewnym rozgoryczeniem, ale znam założenia do tej reformy i mam nieodparte wrażenie, że ktoś nas, mieszkańców prowincji oszukał. Gdyby zlikwidowano powiat, wówczas i tak ktoś musiałby te zadania wykonać. Kto? Zwycięskie partie polityczne. A wtedy o sprawach naszych szkół, szpitali decydowaliby w Warszawie. Być może jutro będą chcieli likwidować małe gminy: Zwierzyn, Stare Kurowo, a przecież tam też są ludzie, którzy chcą sami decydować o swoim losie. Te gminy mają swój niepowtarzalny klimat. Nie oddawajmy ich na pożarcie.

      Jaki powiat chcemy budować? Od początku mojej działalności w samorządzie stosuję dewizę, że samorząd jest dla ludzi, a nie przeciw komukolwiek. Ot! Taka lekcja od ks. J. Tischnera. Proszę zwrócić uwagę, że z mozołem, ale udało się na przestrzeni 15 lat uporządkować sytuację w szpitalu, w szkołach. W bieżącej kadencji staramy się tworzyć coś, co nazwałbym wspólnotą strzelecko-drezdenecką. Temu służą wspólne konkursy i zawody sportowe dla naszych uczniów. Temu służy opracowane niedawno odznaczenie „Zasłużony dla Powiatu Strzelecko-Drezdeneckiego”, „Spotkania na miedzy” i wiele innych inicjatyw. Musimy pamiętać, że tylko w samorządzie możemy mieć wpływ na te obszary, które wykonuje dany samorząd. Myślę, że powiat pokazał, że potrafi służyć naszemu społeczeństwu. Na koniec pozwolę sobie zacytować obu wojewodów, którzy kilka razy na szerszym forum skierowali pod naszym adresem słowa: „Jesteście jedynym powiatem, który potrafi skutecznie rozwiązywać problemy”. Sądzę, że dlatego, gdyż wspiera nas takie społeczeństwo.

Wiesław Pietruszak

Brak komentarzy

ZOSTAW KOMENTARZ