IMGP4025_1

„Polacy na Syberii” czyli okruchy historii w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w Drezdenku

„Jeśli zapomnę o nich, Ty , Boże na niebie, zapomnij o mnie”
Adam Mickiewicz

      Syberia, kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji, położona między Uralem na zachodzie, Oceanem Arktycznym na północy, działem wód zlewisk Oceanu Arktycznego i Spokojnego na wschodzie, oraz stepami Kazachstanu i Mongolii na południu. Syberia… miejsce naznaczone stygmatem męczeństwa i śmierci, cząstka Polski i jej dramatycznej historii, miejsce „święte i przeklęte”. Taki obraz Syberii wyłonił się m.in. podczas wykładu pana Jarosława Palickiego – pracownika Delegatury IPN w Gorzowie Wlkp. na temat „Polacy na Syberii”, który społeczność szkolna miała okazję wysłuchać na początku października.
Pierwsze zsyłki Polaków na Syberię, jak zaznaczył zaproszony gość, nastąpiły kilkadziesiąt lat po ekspansji Wielkiego Księstwa Moskiewskiego na wschód od Uralu, która zaczęła się w połowie XVI wieku. Pierwsi polscy zesłańcy byli jeńcami wojennymi wziętymi do niewoli podczas wojen Stefana Batorego z Iwanem IV Groźnym czy podczas wojen Rzeczypospolitej toczonych z Moskwą na początku XVII wieku. Najwięcej jednak polskich zesłańców na Syberię w okresie carskiej Rosji trafiło po upadku powstania styczniowego (1863–1864). Ich liczbę szacuje się na około 40 tysięcy osób. Kara zesłania miała kilka kategorii. Jedną z nich była katorga – czyli zasądzana na podstawie kodeksu wojskowego przymusowa praca w kopalniach, przy budowie linii kolejowych lub w różnych zakładach przemysłowych. Inna kategoria to tzw. osiedlenie zasądzane na mocy wyroku sądowego lub orzeczone w trybie administracyjnym przymusowe osiedlenie na Syberii, połączone niekiedy z utratą praw cywilnych i konfiskatą majątku.
Po sowiecko-niemieckim rozbiorze Polski we wrześniu 1939 roku masowe wywózki Polaków na Syberię były jednym z podstawowych instrumentów polityki okupacyjnej władz sowieckich. Miała ona dwa podstawowe cele: eksterminację polskich elit politycznych, intelektualnych i gospodarczych oraz czystki etniczne. Dokładnie takie same cele na ziemiach polskich realizował sojusznik Związku Sowieckiego – III Rzesza…
Należy zatem podkreślić, że Syberia to miejsce doświadczeń zbiorowych, gdzie osobiście doznane cierpienia splatały się z cierpieniem narodowym. Nie bez przyczyny zatem, ów rys historyczny Syberii na trwałe został zapisany w narodowej tradycji, jego obraz przekazywany jest do dziś kolejnym pokoleniom, utrwalany w szkolnej edukacji, literaturze i malarstwie, a wraz z nim rośnie ważna legenda Sybiraków.

Edyta Grzechowiak

IMGP4025_1 IMGP4027_1 IMGP4028_1 IMGP4032_1 IMGP4039_1

Brak komentarzy

ZOSTAW KOMENTARZ